Yayaların ve Hayvanların Kullandığı Yola Ne Denir?

Günümüzde trafik ve ulaşım konusu, şehrin her köşesinde, her an karşımıza çıkan bir sorun. İzmir gibi büyük şehirlerde, hayatın her anı koşuşturma ve hareketle dolu. Ama bir şey var ki, genellikle gözden kaçıyor: yayaların ve hayvanların kullandığı yollar. Bu yolların ne adla anıldığını soruyoruz, fakat belki de asıl sormamız gereken soru, “Bu yollar gerçekten gerekli mi?” ya da “Ne kadar iyi düzenleniyor?” olmalı.

Şimdi, “Yaya Yolu” veya “Yaya Geçidi” gibi terimler kulağa tatlı gelse de, bu yolların gerçekte nasıl bir işlev gördüğünü, hem olumlu hem de olumsuz yönleriyle tartışalım.

Yayaların Kullandığı Yol: Yaya Yolu

Yaya yolu dediğimizde aklımıza genellikle düzgün, sakin bir yol gelir. Ama maalesef gerçekte bu çok daha farklı. İzmir’in en yoğun caddelerinde yürürken, yayalar için ayrılmış yolun büyük kısmı park halindeki araçlarla dolu. Yani, “yaya yolu”nun ne kadar işlevsel olduğu tartışılır. Hangi akı karışmış da “yaya yolu”nun ortasında park etmek bir çözüm olarak düşünülmüş? Gerçekten, bisikletlilerin ve yürüyenlerin hakları bir kenara, bazen arabaların park ettikleri alanların yaya yolunun önüne geçmesi, “yaya yolunun” varlık amacını sorgulatıyor.

Evet, Türkiye’deki birçok şehirde, caddelere, parklara ve alışveriş bölgelerine özel yaya yolları yapılıyor. Ama bu yollar da bir anlamda görünüşte güzel, içi boş bir çerçeveye dönüşüyor. Birçok zaman bu yollar, ya kötü zeminle ya da dengesiz kaldırım taşlarıyla dolup taşabiliyor. Aynı zamanda, sadece yürüyüş yapan insanları değil, koşanları, yürüyüş yapan köpekleri, çimenler üzerinde gezinen kedileri, yani neredeyse tüm canlıları alıyor. Sonuçta, “Yaya Yolu” sadece yayalar için değil, aynı zamanda çevreye zarar veren bir karmaşanın da tanımı oluyor.

Hayvanların Kullandığı Yollar: Hayvan Yolu

Bunu yazarken gözümde hayvanları görebiliyorum. Bir kedi, bir köpek, belki de bir inek ya da at, şehri geziyor. Hayvanların kullandığı yollar, bazen şehrin ortasında, bazen de köy yollarında ortaya çıkıyor. Fakat şöyle bir gerçek var: Çoğu zaman, hayvanların yürüdüğü yollar neredeyse göz ardı ediliyor. Sadece şehirdeki parklar ve hayvanat bahçeleri değil, aslında neredeyse her sokakta, her caddeye yakın bir köpek ya da kedi geçişi bulunuyor. Ama çoğu zaman, bu yolların özel olarak işaretlenmiş veya düzenlenmiş olduğunu söylemek zor.

Hayvanların da insanlar gibi yaşam alanlarına sahip olmaları gerektiği gerçeğini göz önünde bulundurursak, onlara özel yolların olması gerektiğini düşünmeden edemiyorum. Hayvanların güvenliği, yayaların güvenliği gibi bir bakış açısı, bence göz ardı edilen çok önemli bir noktadır. İzmir gibi yoğun şehirlerde, sokakta özgürce dolaşan hayvanların bazen can güvenliği yok.

Güçlü Yönler: Yaya ve Hayvan Yolları

Her şeyin aksine, yaya yolları ve hayvan yolları aslında hayatımızı kolaylaştıran birçok unsura sahip. İnsanlar yürürken daha güvenli bir yol bulabiliyor. Özellikle yoğun trafikte, araçlar ile yayaların ayrılması, kazaların önüne geçmek için hayati bir adım. Ayrıca, hayvanların trafiğe çıkmasını engellemek ve onları güvenli bir şekilde dolaştırmak için bu yolların olması elzem. Belki her şeyde olduğu gibi bu yollar da daha iyi işaretlenebilir ve şehirdeki her köşe, her yolun kullanımını düzgün bir şekilde düzenleyen yasal çerçevelere ihtiyaç duyuluyor. İyi tasarlanmış bir yaya yolu, hem rahat bir yürüyüş deneyimi sunar hem de çevreyi korur.

Zayıf Yönler: Yaya ve Hayvan Yollarının Eksiklikleri

Peki, bu yolların eksikleri neler? Aslında saymakla bitmez. Şehirlerin çoğunda yaya yolları hâlâ araç park yerleriyle doluyor. Yaya yolu olduğu iddia edilen caddelerde bisikletliler ve araçlar her an tehdit oluşturuyor. Bir yanda araçların egzoz gazları, diğer tarafta düzgün olmayan kaldırımlar… Hem yayaların hem de hayvanların güvenliği, mevcut yollarla pek sağlanmış olmuyor. Üstelik, hayvanların kendi yollarını bulabilmesi için kent tasarımında daha fazla yer açılması gerekiyor. Kimse bir köpeğin ya da kedinin evden dışarı çıkıp, kendisine bir yol bulmaya çalışırken trafikte can güvenliğini hiçe saymasına müsaade edemez.

Tartışmaya Açık Sorular: Kimin Yolu?

Peki, bu yollar kimin için? Yaya yollarının öznesi kim? Gerçekten sadece insan mı? Hayvanlar da yolun bir parçası değil mi? Bu tür meseleler çok daha fazla sorgulanmalı. Ayrıca, bu yollar sadece şehir merkezlerinde değil, tüm ilçelere yayılmalı. İkinci soru şu: Bir yaya yolu ne kadar işlevsel olabilir? Biz gerçekten, “yaya yolunun” hakkını verebiliyor muyuz? Çünkü çoğu zaman, sadece yürüyen değil, “geçiş yapan” her canlı bu yolun bir parçası olmalı.

Sonuç olarak, “yaya yolu” veya “hayvan yolu” üzerine tartışmaların açılması gereken çok fazla alan var. Öyle bir düzenleme yapmalıyız ki, hem insanlar hem de hayvanlar bu yolları güvenle kullanabilsin. Bu yolların sadece işlevsel değil, duygusal olarak da insan ve hayvan arasında bir bağ kurması gerektiği aşikar. Bu yüzden “yaya yolu” dediğimizde, sadece insanları değil, hayvanları da düşünmeliyiz.