Bitlis’in Neyi Meşhur Yemeği? Yalnızca Lezzet Değil, Bir Kültür!
Bitlis. Evet, evet, o kadar uzak değil. Hani şu “Ah, Bitlis’in mutfağında neler var?” dediğinizde, aklınıza gelen ilk şeyin aslında yemek olduğunu düşünüyorsanız… Yanılıyorsunuz! Tabii ki yemek de var ama Bitlis, sadece yemekleriyle değil, bir kültürle de meşhur. Ancak biz bu yazıda yalnızca yemeklere odaklanacağız (gerisini başka bir yazıya bırakıyorum). Şimdi, Bitlis’in neyi meşhur yemeği? Diye soruyorsunuz ya, tam olarak anlatmam gerekirse… En meşhur yemeği: Bitlis’e özgü kavurma ve keledoş!
Hadi, biraz daha derinleşelim ve “Ben Bitlis hakkında ne kadar bilgi sahibiyim?” sorusunu kendimize soralım. Bu yazıyı okuduktan sonra en azından bir bitlisli gibi yemek yeme hakkına sahip olabilirsiniz!
Bir Kavurmanın Peşinden: Bitlis’e Dair İlk İzlenimler
İzmir’de doğup büyüdüm ve yemeklere olan ilgim, genellikle deniz ürünleri ve zeytinyağlılarla sınırlıydı. Ama sonra bir gün Bitlis’ten gelen bir arkadaşımla karşılaştım. O an gözlerim parladı. Hani şu “Ooo, yeni bir yemek deneyimi!” hissiyatı vardı ya, işte tam o. O arkadaşım bana kavurma ve keledoş tarif etti, ama öyle sıradan anlatmalar falan yok. “Ya Bitlis’te kavurma öyle olur ki…”, “Keledoş’un içinde sanki sadece et değil, bir de zamanın kendisi var!” diyordu. Ben de “Hımm, ilginç” diyerek onu dinlemeye başladım.
O an içimdeki ses: “Bu arkadaş galiba biraz fazla dramatize ediyor ama denemek lazım.” diyordu. Neyse, iki hafta sonra kendi gözlerimle görmek üzere yola çıktım. Bu kadar abartı olabilir miydi? Cevap tabii ki evet, olabilir!
Kavurma: Bitlis’in Her Mevsim Tarifi
Bitlis’in meşhur yemeği denildiğinde, ilk akla gelen şey kesinlikle kavurmadır. “Kavurma nasıl bu kadar popüler olabiliyor?” diye düşünmüş olabilirsiniz. Ama aslında çok basit: Kavurma, öyle sıradan bir et yemeği değil. Bitlis’te kavurma, gerçekten bir sanat gibi yapılır. Tabii, sadece bir yemek değil, bir kültürel etkinlik de demek doğru olur. Yanına soğan, salça ve domates de eklenince, tüm o karışım… Haaa, anlatmakla olmuyor, deneyimlemeniz lazım!
Benim için esas olay şuydu: Bir akşam Bitlis’te, bir evin mutfağında tam o kavurmanın içine oturdum. Ortamı ne kadar doğru anlatabilirim bilmiyorum ama şunu söyleyeyim: Etrafımda soğanların kokusu, taze ekmek ve üzerine sıçrayan kavurma yağıyla birlikte, adeta bir tinsel bir yolculuğa çıkıyordum.
İçimden bir ses: “Yani, kavurmayı bu kadar sevecek miyim?” diyordu. Evet, evet… tam olarak sevdim. Kavurma, öyle sıradan bir şey değilmiş!
Keledoş: Neredeyse Bir Efsane
Keledoş’u ilk duyduğumda, aslında buna “nefis bir yemek” demek yerine, biraz şüpheci yaklaşmıştım. “Bir şeyin ismi keledoş olursa, bu çok ciddi olmalı,” diye düşündüm. Ama ne var ki… Keledoş, en basit haliyle; et, nohut, bulgur ve bir sürü baharatla yapılan ve geleneksel yöntemlerle pişirilen bir yemek. Bir anlamda, Bitlis’in ruhunu tabakta buluyorsunuz.
Keledoş ile tanışmamın hikayesi de oldukça ilginçti. Beni bir arkadaşım evine davet etti ve tabii ki Keledoş yapacaklarını söyledi. “Keledoş, keledoş, ne var bunda ki?” diyordum ama beni kırmadı, mutfağa davet etti. Evet, kabul ediyorum, başlangıçta keledoş çok gizemli gelmişti ama sonrasında bir tabakta yerini aldı ve kesinlikle “Yemeğin içinde bir dünya var!” dedim.
İçimdeki ses: “Gerçekten keledoş yemek isteyen var mı?” demişti. Tabii, cevabım netti: “Evet!” Keledoş’u yedikten sonra, gerçekten bir mutfak efsanesiyle tanışmış oldum. Arasında bulgur, nohutu ve etin böyle dostça kaynaşmasını görmek, insanı başka bir boyuta taşıyor. Şahsen, “Bir tabak daha!” dediğimi hatırlıyorum, ama neyse ki kimse anlamadı. Herkesin yemek yediği bir ortamda ben yalnızca bir tabakla yetinmedim tabii. 🙄
Bitlis’in Mutfağı: Her Lokmada Bir Hikaye
Şimdi, tam Bitlis’ten dönerken kafamda bir soru beliriyor: “Peki, Bitlis’in yemeği sadece yemek mi?” Çünkü her iki yemek de sadece basitçe “karbonhidrat ve et” değil, o yemekleri yiyenlerin içindeki hikayeyi anlatıyor.
Bitlis’teki yemekler, her zaman bir araya gelmeyi ve insanları buluşturmayı amaçlayan bir öğe olarak kalıyor. Kavurma ve keledoş, sadece midemizi değil, ruhumuzu da doyuruyor. Tabii, burada bir food critic gibi yazı yazarken, benim yediğim her şeyin de mükemmel olduğunu düşünmek, biraz fazla romantik olabilir. Ama gerçekte, o yemekler birer kültür elçisi gibi, sizin Bitlis’e dair algınızı değiştirebilir.
Sonuçta… Bitlis’in meşhur yemeği dediğinizde, sadece tatlı bir yemek sohbeti değil, aynı zamanda arkadaşlarla sohbetler, gülüşmeler ve “Ya şunu da deneyelim!” cümleleri de devreye giriyor. Yani yemek aslında bir bağ kurma aracıdır.
Bitlis’in Yemekleri, Sadece Mideleri Doyurmaz
Bitlis’in neyi meşhur yemeği? Bu soruya her zaman bir iki seçenek sunulabilir, ama bana sorarsanız, kavurma ve keledoş, orada bir yerlerde, sadece yemek olmakla kalmaz. O yemekleri yerken sadece mideyi değil, kalbi ve beyni de doyurmuş oluyorsunuz. Sonuçta, insan yediği yemekle daha mutlu oluyor değil mi?